Ach luister nou toch, pa

Het werd hem een stonde droef te moede toen hij over moeder begon. Hij leunde wat achterover op de bank, wreef snel even met een zakdoek onder zijn neus, snifte kort en schier onhoorbaar, en begon over vervlogen dagen.
Het heden, laat staan de toekomst, is welhaast van generlei tel meer. Hij kijkt nauwelijks tv, bladert door geen enkele krant en laat de radio voor wat hij is. Hij leeft in de tijd die hij de zijne heeft gemaakt: vroeger. Apathie zou ik zulks niet noemen, veeleer het verlies van primaire interesses. Zelfs of het nou maandag is of dinsdag is niet altijd even zonneklaar. De dag komt en hij ondergaat hem, soms met enige zin, meestal met tegenzin.

Dat hij wat vaker onder de mensen moet komen, adviseer ik hem meermaals. Maar het is te koud, te vroeg donker en “wat heb ik nog te vertellen?”. De fietstochten, ja, die mist hij thans. En de wandelingetjes. Want zo kruist er nog eens iemand mijn pad, Menck. De winter staat hem tegen; die donkere, koude, veel te lange en eenzame winter. Avonden gevuld met gepeins en naar het plafond staren, dagen gevuld met praktische handelingen. Zijn pillen. Zijn eten. En het sorteren van de rekeningen, de dienstencheques en ook wel de was ophangen en het opbergen van de boodschappen die mijn zus al jarenlang elke woensdag voor hem doet. Zij is, serieus, een heldin.

Op zaterdagavond zet hij voor ons chips op tafel, en nootjes en stukjes droge worst en geïmporteerde druiven, gemicrowavede kippenbilletjes en flessen allerhande. Zelf consumeert hij dan niks. Zijn kinderen, daar doet hij het voor. Zonder zijn kinderen zou hij er al niet meer zijn, zegt hij. Herhaalt hij bij elk bezoek. Het maakt me trots. Het maakt me vooral intriest.
Mijn vader behoeft slechts één iets: verstrooiing middels mensen om zich heen. Maakt niet uit wie. Zelfs de spreekwoordelijke hond-met-een-hoedje is oké voor een babbeltje. Hij schreef zich, na enig aandringen, in bij de seniorenbeweging Okra. Hij heeft regelmatig contact met zijn buren. Hij is vol lof over zijn twee veel jongere buurvrouwen die hem in hun hart dragen. “Allez, ik, een ouwe zak van 81.” Maar de vele leemtes tussen de contacten verteert hij slecht. Mijn vader is de mens zonder hobby’s, moet u weten. Zo goed als niets draagt zijn onverdeelde interesse weg. Nu mijn moeder er niet meer is, krijgt hij deze lacune dagelijks vol in het gezicht geslingerd.

Van dag tot dag leven onder het juk van de existentie, de dagen ondergaan, de nachten gelaten en verdoofd opsouperen en dat alles zonder beslag te kunnen/willen leggen op de cruciale tier in het immer te korte aardse bestaan: ik kan me er voortaan iets bij voorstellen doch verdring dat denkbeeld meer dan ooit uit alle macht.

zoals je daar nu zit
je haren heel erg wit
de rimpels op je handen
zo droefgeestig maar zacht
wie had dat ooit gedacht
je bent zoveel veranderd
ach luister nou toch pa
het is nog niet te laat
want leven kun je leren

[ vrij naar ‘Pa’ van Doe Maar ]

[ Foto: Menck | Twaait ]

  1. Thomas Pannenkoek

    Prachtig geschreven, opnieuw!
    In mijn werk heb ik vaker contact met oude(re) mensen die zich na het verlies van hun geliefde laten hangen. Ik ken mezelf en weet dat het wat mij betreft niet anders zal zijn, gesteld dat mijn schat eerder zou ‘gaan’ dan ikzelf. Ik weet ook dat de kinderen er nog zouden zijn, de kleinkinderen,.., maar toch kan iemand zich vleugellam voelen als wat hem/haar het dierbaarst is ineens verdwijnt. Wat niet betekent dat de kinderen niét dierbaar zijn (je zegt het zelf: de hapjes, de drank op tafel, alles voor de kinderen), maar het is anders.

    Like

    • Menck

      Ik vermoed, met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, dat ik evenzeer in zak en as zou zitten mocht madam Menck me ontvallen. Bovendien hebben wij geen kinderen en nauwelijks familie.
      Ik snap mijn vader dus zeker wel, maar ik wens niets liever dan dat ik/wij hem uit die put kunnen halen, al was het maar ten dele.

      Geliked door 1 persoon

  2. tinyblogt

    Ik hou mijn hart vast als er een van mijn twee ouders zal komen te sterven. Dat is zo’n twee-eenheid, dat ik vrees voor degene die over zal blijven. Dan kan ik me wel iets voorstellen bij wat je vader dag in dag uit doormaakt.

    Like

    • Menck

      Daar hield ik ook mijn hart voor vast. Zes jaar aan een stuk, zelfs, want zo lang was mijn moeder ziek en aftakelend. We waren daardoor weliswaar enigszins voorbereid op het ergste, maar de shock was er niet minder om.

      Like

  3. Liese

    Ik was er gisteren nog over aan het nadenken, hoe het zou zijn moest er één van mijn ouders sterven. Moet vreselijk zijn! Voor jezelf maar ook voor diegene die achterblijft!

    Like

    • Menck

      Degene die achterblijft, kent absoluut zeker het grootste verdriet. Ik had mijn madam waar ik steun bij vond en bovendien ben ik er dagelijks mee samen. In het geval van mijn vader, was/is de situatie helemaal anders: hij blijft – excusez le mot – moederziel alleen achter. We bezoeken hem zo vaak als we kunnen, maar dat is uiteraard niet op dagelijkse basis.

      Like

  4. beauninoblog

    Je stukje grijpt me aan Menck.

    Mijn ouders waren ook een twee-eenheid.
    Voor een kind erg vervelend soms.
    Ze wilde nooit veel met mij alleen ondernemen. Ze kon mijn vader toch niet zo lang alleen laten?
    Bovendien had mijn vader altijd gelijk.
    Ik vond haar veel te afhankelijk van mijn vader.

    We dachten altijd dat mijn moeder eerder zou gaan, ondanks dat mijn vader acht jaar ouder was.
    Hoe mijn vader het had gedaan zonder moeder weet ik dus niet. Ik denk magnetronmaaltijden, biljarten in de Soos, en documentaires +weerberichten kijken.

    Mijn moeder heeft ondanks het gemis nog wel ‘geluksmomenten’.
    -hoewel ik haar dit sinds 13 november niet meer heb gevraagd-
    Net al ik is ze iemand die prima twee a drie dagen alleen kan zijn.

    Sinds mijn vader is overleden is de band met mijn moeder intenser dan hij ooit is geweest.
    Voor mij is het een tweede kans haar te leren kennen.
    En daar ben ik heel dankbaar voor.

    Like

    • Menck

      Veel van wat je schrijft is herkenbaar, zeker nu het mijn vader is die achterblijft: veel magnetronmaaltijden, af en toe eens naar de vereniging en that’s it, helaas. Mijn moeder zou helemaal anders hebben gehandeld mocht zij zijn achtergebleven: zelfstandiger, sterker en vooral: sneller weer haar tanden in het leven hebben gezet.
      Mijn ouders waren eveneens een twee-eenheid, maar betrokken er tevens hun kinderen bij. Op dat vlak achtten wij ons bijzonder gelukkig. Pas nadat we de ouderlijke woning hadden verlaten, zijn mijn ouders nog méér naar elkaar toe gegroeid. Om dan van je partner afscheid te moeten nemen, komt dubbel zo hard aan.

      Like

  5. memyselfandwe

    Ik zie mijn grootouders voor mij. Mijn opa wordt in maart volgend jaar 85. Mijn oma wordt in februari volgend jaar 81. Ze wonen nog alleen, maar mijn opa is fel aan het dementeren. Niet fijn om te zien. Hij glijdt regelmatig weg dat mijn oma haar uiterste best moet doen om hem wakker te krijgen. Ik denk soms (en ik wil echt niet oneerbiedig klinken, echt niet, maar je gaat me wel begrijpen, hoop ik) dat het niet beter zou zijn hem te laten gaan… Hij zit gevangen in zijn eigen lichaam. Hij kan niks meer zelfstandig, behalve ademen en eten (maar dan met het nodige gemors). Het doet me pijn hem zo te zien. Ik ken hem zo niet. Maar als hij gaat, gaat mijn oma hem misschien kort daarna achterna. Ze kunnen niet zonder elkaar…

    Like

    • Menck

      Je klinkt helemaal niet oneerbiedig. Meer zelfs: ik denk er net hetzelfde over. Volgens mij is er niks erger dan dement worden/zijn: je beseft ternauwernood dat je leeft en je bent zo goed als compleet afhankelijk zonder je daar ook maar enigszins van bewust te zijn. Voor je partner is zulks evenmin een zegen, om niet te zeggen een last, zeker op de lange duur.
      Ik heb het al wel vaker aan madam Menck gezegd: als ik dement word: euthanasie. Zelfs de grote Hugo Claus was die mening toebedeeld.
      O ja: ik heb twee mensen uit mijn dichte kennissenkring aan dementie zien aftakelen. Het heeft me mijn ogen geopend, eerlijk gezegd.

      Geliked door 1 persoon

  6. zem

    Je stukje ontroert me. Het is zeer herkenbaar, als ik terugdenk aan mijn – al overleden – ouders.
    En het benauwt me als ik denk aan de jaren die gaan komen. Ook ik ga dat nu maar snel verdringen…

    Like

  7. Kris10

    Mooi geschreven! Dit stukje doet mij erg aan mijn grootouders denken. Meer dan 65 jaar samen geweest en nu moet mijn grootmoeder het alleen weten redden. Ze kan moeilijk stappen (en al helemaal niet met de auto rijden) dus ze is afhankelijk van mensen die haar komen bezoeken.

    Like

    • Menck

      Dat is inderdaad geen lachertje: alleen zijn én ook nog eens afhankelijk zijn. Mijn vader is nog redelijk zelfstandig, ook al is zijn gezondheid niet meer je dat.

      Like

  8. Kristien

    Pakkend geschreven. Ik word er even stil van en denk aan een oom die al enkele jaren weduwnaar is en een jaar geleden, op 82 jarige leeftijd, plots blind werd. Zijn dagelijkse bezigheden waren TV kijken, krant lezen en met de kaarten spelen. Hoog tijd om hem nog eens een bezoekje te brengen…

    Like

    • Menck

      Alleen zijn en ook nog ’s blind worden: verdomme, het leven is echt wel nietsontziend voor sommige zielen. Ga je oom maar snel bezoeken, Kristien.

      Like

  9. Saskaya

    Pakkend. Kan je geen familiehulp inschakelen? Die mensen komen ook gewoon langs voor een babbeltje. Hoogtepunt van mijn grootmoeders week, destijds.

    Like

    • Menck

      Kijk, dat wist ik niet. En mijn vader al evenmin. Ik vind het een fantastische tip, Saskaya. Ik dacht altijd dat familiehulp slechts voor puur praktische zaken ter hulp snelde.

      Like

    • Menck

      Tiens, je bent – echt waar – de eerste die zegt dat ik op hem lijk. Ik heb overigens altijd meer verwantschap gevoeld met mijn moeder.
      En ja, ik begrijp hem. Ik begrijp hem maar al te goed. Dat maakt alles des te zwaarder. Ik wou dat ik eveneens kon inzien hoe ik hem hier zo spoedig mogelijk overheen kan helpen.

      Like

  10. Billy

    Tja, niemand kan voor altijd alleen zijn, Menck.
    Al is het misschien voor ons wel ’s aangenaam om rustig alleen te kunnen zijn, veel oudere mensen vergaan in eenzaamheid.

    Like

    • Menck

      Helaas blijven veel mensen tot het einde hunner dagen alleen. Mijn vader prijst zich in ieder geval gelukkig dat hij kinderen heeft die zich om hem bekommeren maar die helaas niet elke dag bij hem kunnen zijn, zoals hij stiekem wel zou willen.

      Like

  11. Bart

    Het is duidelijk dat je pen weer heel wat losweekt bij je lezers… Ook ik herken dit, zij het dan bij m’n grootvader voor wie het sinds het heengaan van m’n grootmoeder ook allemaal niet meer hoeft…

    Like

    • Menck

      Ik begin me hoe langer hoe meer te realiseren dat er bij veel (oudere) mensen een zekere levensmoeheid optreedt als hun partner wegvalt. Dat besef stemt me niet bepaald vrolijk, eerlijk gezegd, zeker niet nu ik veelvuldig met de impact ervan geconfronteerd word. Je gaat zoiets daarenboven ook onbewust – ongewild, zelfs – projecteren op je eigen toekomstige situatie, hoe ver weg of hoe dichtbij die ook moge zijn.

      Like

  12. ariadnesdraad

    Je hebt een beetje het verhaal geschreven dat ik ook voor me zie … op een erg mooie manier. Vadermans doet z’n best, maar dat dagelijks bij ‘m zijn, dat zou ie, geloof ik, ook wel willen. En ja, Mrs. Cook & Clean helpt erg tegen dipjes …

    Like

  13. Pingback: Het moeilijkste afscheid | Thomas Pannenkoek
  14. Affodil

    “Ik hoor bijna niet, ik zie bijna niet”. Mijn schoonmoeder heeft zich -dankzij?- haar gehoor- en oogproblemen uit de realiteit terug getrokken sinds mijn schoonvader overleden is. Ze heeft een hele nieuwe realiteit verzonnen waarbinnen ze haar weg vind zonder ergens tegenaan te stoten. Daar is het licht of donker naargelang ze zelf wil, naargelang “hij” er is of niet. In het begin konden we haar daar nog altijd bezoeken, maar tegenwoordig sluit ze steeds vaker de gordijnen zodat we ook haar nog nauwelijks kunnen zien. Soms voel ik mij een indringer als ik haar voor het één of ander uit haar veilige cocon moet halen.
    Sterkte.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.