Zegt de ene boom tegen de andere

Bomen in groep communiceren met elkaar.
Dat klinkt ten zeerste onaannemelijk, en dat was ook het eerste dat bij me opkwam toen een boomchirurg me zulks een jaar of tien geleden verkondigde. Ik word in het ootje genomen, dacht ik nog. Doch de man nam zijn vak bloedernstig en stond nergens te boek als fantast.

Ondertussen weet ik dat de boomchirurg gelijk had. Bomen communiceren en interageren namelijk via een ondergronds schimmelnetwerk dat hen binnen een bepaald ecosysteem verbindt middels hun wortelgestel. Deze symbiose maakt het onder andere mogelijk dat voedingsstoffen gedeeld en verdeeld kunnen worden tussen de verschillende bomen onderling.
De grotere en oudere bomen, de moederbomen genoemd, zorgen er alzo voor dat zaailingen en jonge boompjes het halen, want de ouderlingen staan nu eenmaal in voor het voedingsbeheer van de ganse gemeenschap. Als een moederboom sterft – of wordt omgehakt – riskeren jonge boompjes in diens nabijheid het loodje te leggen.

Dat is pure larie”, opperde Gino. “Ik heb dat stupide broodjeaapverhaal ook al meegekregen.”
Gino is de mens die wel eens bijspringt als ik handen tekort kom.
“Lees erover en verrijk je kennis, beste Gino”, antwoordde ik schouderophalend. “Ik bespaar me alvast de moeite om je te overtuigen.”
Gino is een man met meningen waar hij doorgaans rotsvast van overtuigd is, ook al raken ze soms kant noch wal.
“Dus,” begon hij aarzelend, “als ik deze ouwe rakker hier omleg, dan zullen de vierentwintig anderen dat, eh,
voelen?”
“Voelen is veel gezegd. Maar de interactie via hun wortelgestel, en dan vooral via de
mycorrhiza-schimmeldraden waarin het vervlochten zit, stelt de andere bomen op de hoogte dat hun welvaren wordt verstoord.”
Ik moet wellicht als een belachelijk pedante professor hebben geklonken, want Gino keek me bepaald meesmuilend aan.
“Voor de, ahum, goede orde, Menck: als er één boom omvalt, ontstaat er een soort kortsluiting in de elektriciteit naar de andere bomen toe. Is dat het?” Hij schraapte zijn keel.
“Helemaal niet verkeerd voorgesteld, Gino.”
Prompt schoot hij in een daverende lach. Wat zeg ik: hij verslikte zich welhaast in onbedaarlijk geschater.
Weet je, Menck,” proestte hij, “vertel dit vooral niet teveel verder. De mensen zouden kunnen denken dat je… Enfin, je weet wel wattes.” Hij maakte met zijn wijsvinger een draaiende beweging tegen zijn slaap.
Hebben ze jou op school weleens een betweter genoemd, Gino?”
“Vaak, Menck. Héél vaak.” Met een krachtige ruk trok hij zijn kettingzaag in gang. “En dat kon me helemaal niets schelen”, bulderde hij over het tumult heen. Waarna hij zijn zaag resoluut tegen de stam drukte en het weldra houtpulp begon te sneeuwen.

Is de kabel aangehaakt?” riep ik naar de kraanbestuurder. Hij stak vanuit zijn cabine een duim omhoog. Ik zette mijn oorkappen op en wekte nijdig mijn trouwe Stihl tot leven.
Terwijl ik mijn eerste slachtoffer inwendig hoorde schreeuwen toen ik zijn ruwe bast openhaalde, beeldde ik me in dat de noeste en met kromme groeven dooraderde schors Gino’s rug was. Ik voelde terstond mijn hartslag dalen.

[ Foto’s: © Menck ]

 

* * *

Ruim tachtig procent van de vijfentwintig dennen in deze bostuin werd na gedegen onderzoek zwak dan wel ziek verklaard. Aangezien er reëel gevaar bestond voor ontworteling bij guur weer, werd wijselijk besloten om tot de kap over te gaan, niet in het minst omdat de woning zich middenin de dennengroep bevond.

De dennen (grove den / grenen) werden indertijd kunstmatig aangeplant als houtwinning voor de Limburgse mijnbouw. In deze ganse regio vind je nog legio overgebleven exemplaren. De meesten hebben een hoogte van rond de dertig meter en tal van omvangrijke naaldhoutzones zijn gemeentelijk beschermd op basis van uitzichtbepaling.

  1. onderdeappelboom

    Je hebt ondertussen Wohlleben al gelezen, veronderstel ik? (https://onderdeappelboom.wordpress.com/2017/03/07/drie-leestips-over-natuur/) Prachtige verhalen én onderzoek over die communicatie tussen bomen (zoals dat bos waar bomen aan de buitenkant werden aangevallen door insecten en dus een soort antistof aanmaakten, terwijl ondertussen de bomen helemaal middenin dat bos, waar de insecten in de verste verte nog niet geraakt waren, precies diezelfde antistof gingen aanmaken).
    En soms heeft een mens zijn fantasie nodig, tegen de Guido’s van deze wereld… Er zijn veel Guido’s in de wereld… Maar gelukkig ook Wohllebens.

    Like

    • Menck

      Ik heb mij ondertussen al behoorlijk verdiept in wat Peter Wohlleben heeft geschreven, maar daarenboven heb ik ook andere verhelderende bronnen geraadpleegd. Wat mij betreft was vooral de bezielde uitleg van een bevriend boomchirurg mijn absolute eyeopener.
      Om kort te gaan over de materie: bijzonder boeiend!

      Like

  2. Marry

    En de den, hij huilde.
    Ik ben dol op dennen, ze ruiken zo lekker. De geur en de sfeer geven me een vakantiegevoel. Als ik mijn voordeur (of achterdeur) uitloop, sta ik in een naaldbos, een grote boswachterij. Afgewisseld met enkele loofbomen, hei en ven. Ook een kunstmatig aangelegd bos, zo rond 1910. Ten koste van een grote woestenij, de schier eindeloze heide.
    Wat een (helaas noodzakelijke) kaalslag, zeg. Hopelijk doen ze aan herplanting. Bomen zijn er nooit genoeg. Je was wel ver van huis.

    Like

    • Menck

      Er zullen voornamelijk loof- en fruitbomen worden aangeplant in combinatie met vasteplantenborders. De tuin baadt nu, in tegenstelling tot voor de kap, in volle zon. Zulks creëert tal van mogelijkheden die in een dennenwoud ondenkbaar waren.

      Ik ben ruim de helft van de week ver van huis bezig, voornamelijk in Vlaams-Brabant. (Twee uur heen, twee uur terug.)
      De andere weekhelft opereer ik op meer vertrouwd terrein, zijnde de kustregio en het Brugse ommeland.

      Geliked door 1 persoon

  3. djaktief

    Momenteel in Nederland veel te doen over ontbossing. Ik maak me er wel zorgen over. Bij mij in de buurt is een heel groot stuk kaalgehaald ivm verontreinigde grond eronder. Het voelt rot om door dat stuk te lopen nu. Dit jaar moest onze kersenboom eigenlijk rigoureus gesnoeid worden maar toen mijn man da wilde doen kregen we ruzie. Later bleek dat dat gekap elders mij zo geraakt had dat ik moeite had met deze noodzakelijke ingreep in onze tuin. Ik snap dat jouw groene hart af en toe ook wel even in de knel komt.

    Like

    • Menck

      Ook in België is er veel te doen omtrent ontbossing. (Ex-) Minister van Omgeving, Natuur en Landbouw Joke Schauvliege was in dezen meermaals de kop van jut. Ook de massale boomkap langs de autosnelwegen in Vlaanderen, laat tal van mensen niet onberoerd.
      Mijn groene hart komt weleens in de knel, ja. Maar blindelings toegeven aan de eisen van de klant, ligt gelukkig niet in mijn aard. 😉

      Geliked door 1 persoon

  4. zem

    Het boek van Peter Wohlleben: Het verborgen leven van bomen heeft een paar jaar geleden mijn ogen geopend op dit gebied.
    Fascinerend. Veel mensen zullen er lacherig over doen, maar het is een inmiddels bewezen interactie via schimmeldraden en andere bodemorganismen in een ongestoorde grond. De functie van een gezonde bodem op planten en hun gezondheid wordt steeds meer van belang geacht.
    Je kijkt zo wel anders naar het kappen van bomen zonder duidelijke noodzaak.
    Hierboven was noodzaak, net zoals bij ons in de tuin het afgelopen halfjaar. Verdrietig en het doet je wat.
    Maar, zoals hierboven gezegd werd, ook een kans om via herplant een interessante nieuwe biotoop te creëren.

    Like

    • Menck

      Grove dennen zijn nochtans erg nuttig – en noodzakelijk – voor bepaalde diersoorten. En een den is van oudsher een belangrijke leverancier van onder andere terpentijnolie, hars en teer. Terpentijnolie wordt gebruikt bij het schilderen om de verf te verdunnen.
      Kunstmatig aangeplante en goed beheerde dennenbossen zijn daarenboven belangrijke houtleveranciers. (Grenenhout)

      Like

  5. Woelmuizenier

    Far from existing inertly, the inhabitants of the pasture – or what the ancient Hellenes called ‘botane’ – appear to be able to perceive and to react to what is happening in their environement at a level of sofistication far surpassing that of humans.
    – Peter Tompkins and Christopher Bird, The Secret Life of Plants, 1973. ©

    Like

    • Menck

      Hoewel al een halve eeuw oud, is dit boek inderdaad een absolute must-read voor eenieder die geïnteresseerd is in de wondere wereld der flora. Er worden eigenschappen van planten belicht die de meesten niet achter gewassen zouden zoeken. De plantenwereld heeft een intelligentie die voorbij het voorstellingsvermogen gaat.

      Like

  6. zeezicht

    Awel, ik geloof in zulke dingen en kom niet van een andere planeet, zoals sommigen smalend zeggen wanneer je zoiets durft beweren! Planten leven en kunnen elkaar aanvoelen. Sommige bomen verdragen ook geen andere planten in hun nabijheid en zorgen dat de indringers doodgaan. Met dieren hetzelfde, ze hebben hun eigen taal en verstaan elkaar.

    Like

    • Menck

      Gelukkig kun je ongelovigen tal van wetenschappelijk bewijs voorleggen en alzo staven dat je níét van een andere planeet komt.
      Zoals eerder gezegd: de werkelijkheid is soms zo verbijsterend dat hij niet te geloven lijkt. Alleen wie zich erin verdiept, weet wel beter.

      Like

    • Menck

      Blijkbaar kennen zowel jij als mevrouw Onderdeappelboom een zekere Guido. Mijn wat betweterige kompaan heet Gino en hij is er mogelijks van overtuigd dat de wereld plat is. Binnenkort toch eens vragen. 😉

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.