Le futur passé

Mijn nichtje – welhaast veertien lentes – heeft onlangs mijn blog ontdekt. Dat mag. Ik kreeg alleen geen stellige zekerheid over wie haar de link had toegespeeld, doch er steeg gegniffel op tussen haar en mijn madam toen ik die vraag stelde.
Wat ze ervan vond, vroeg ik langs mijn neus weg.
Dat ik een grappige alias heb, was haar eerste bemerking. Waarop ik haar verduidelijkte dat ik al sinds mijn lagereschooltijd zo wordt genoemd. Dat wist ze niet.
“Je schrijft wel ouderwets, nonkel Menck. Zo stijf. Niemand van mijn leeftijd zou je blog willen lezen. Behalve ik.”
Dat laatste was overduidelijk een excuus, want ze giechelde iets te nadrukkelijk.
“Zo schrijven oude zakken nu eenmaal”, verduidelijkte ik haar. Ze knikte meteen instemmend, hetgeen me er niet bepaald gelukkiger op maakte.
“Vind je mijn papa en mama dan ook ouwe zakken? Ze zijn tenslotte maar een jaar jonger dan jij.”
“Absoluut, schat.” Uit de belendende keuken steeg luidkeels protest op. En dat ik vooral voor mezelf moest spreken.
“Ze zitten wel op Facebook, hè!” verdedigde ze prompt haar ouwelui.
“Dat moeten zij weten. Ik zit liever op een stoel.” Even was er stilte en verraadde haar blik onbegrip, daarna lachte ze luidkeels.
“Ik zal eens, speciaal voor jou, een blogpostje in elkaar boksen om te tonen hoe verschrikkelijk belegen wij al zijn.” Ik schonk haar een samenzweerderig knipoogje.
“Hoe ga je dat doen?”
“Door bijvoorbeeld zoveel mogelijk foto’s te posten van dingen die in mijn jonge en heel erg jonge jaren behoorlijk hip waren. Ik durf te wedden dat je er hooguit een paar zult van kennen.”
“En ze waren hip toen jij jong was?”
“Of bijzonder populair.”
“Oké. Maar wel doen, hè! Ik ben benieuwd.”

Bij deze, dus.
Ik vraag me trouwens af hoeveel lezers onder de vijfentwintig kunnen benoemen wat hieronder wordt afgebeeld. En waarvoor die dingen – ondanks mijn, ahum, pompwaterklare beschrijvingen – wérkelijk dienden of hoe ze in de praktijk werden gebruikt.
Als u ze echter wél allemaal weet te duiden – en er ook, zoals ik, daadwerkelijk mee in aanraking dan wel vertrouwd bent geweest – dan bent u vanzelfsprekend eveneens een ouwe zak (m/v).
In de ogen van een veertienjarige, dat spreekt.

1. Het Chinees telraam

Populair toestel om lagereschoolkinderen saaie wiskunde op een speelsere manier bij te brengen.

2. Bloembollenplanter uit de seventies

De punt werd in de aarde gedrukt. De markeringen in het houden handvat gaven de verschillende plantdieptes aan. Het touw diende ter uitlijning van de bollenrijtjes.


3. Viewmaster

Het woord geeft het al ten dele aan: dit toestel werd door oogartsen en opticiens gebruikt om kleurenblindheid op te sporen. Ook werd er – vandaar de 3D-vermelding – iemands dieptezicht mee gecontroleerd op abnormaliteiten.

4. Hoeststillende pillen

Deze uitsluitend in de apotheek verkrijgbare hoeststiller, populair in de zeventiger en tachtiger jaren, werd omwille van zijn uitermate verslavende snoepjessmaak uit de handel genomen.
Menig mens sprak de naam verkeerdelijk uit als Treets wijl het daarentegen correct was te gewagen van Trie-iets.

5. Ceremonieel openingsbeeld

Dit openingsbeeld werd, begeleid door de bekende Eurovisie tune, op het televisiescherm vertoond bij aanvang van internationale gebeurtenissen zoals bijvoorbeeld het Eurovisiesongfestival. Het ontwerp is van de hand van de bekende Spaanse kunstenaar Antoni Gaudi.

6. Ontsmettingscabines

Ten tijde van onder andere de gekkekoeienziekte, de vogelgriep en de varkenspest waren deze mobiele hokjes in Vlaanderen een vertrouwd straatbeeld. Alvorens een geïnfecteerde zone binnen te stappen, diende hierin het schoeisel verplicht te worden gedesinfecteerd.

7. Belgische frank

Onderstaand bankbiljet was een populair betaalmiddel vóór de eeuwwisseling. Diens waarde, zijnde twintig frank (voor de Nederlanders: ongeveer 1 gulden), stond in de jaren ’80 gelijk aan de prijs van onder meer een paar lederen schoenen of twee all-in tickets voor Rock Werchter.
Enfin, toch in mijn hoofd.

8. Onafscheidelijk duo

Als u al weet wat het bovenste voorwerp is, o gij hippe tiener en begintwintiger, dan weet u beslist niet wat het potlood ermee te maken had.

9. Start To Walk

Het onderstaande apparaat was de drager van de instructiecassette ‘Start To Walk’, de voorloper van het huidige ‘Start To Run’ van Evy Gruyaert. Het ding, logischerwijze Walkman genoemd, hielp revaliderende patiënten terug te stappen na ernstige beenkwetsuren dan wel -fracturen.
Begeleidende marsliederen ondersteunden de door wijlen La Esterella – indertijd recordhoudster op de vierhonderd meter poolstokspringen – ingesproken instructies.

10. Miniprinter

Deze personal miniprinter, door Kodak op de markt gebracht begin de jaren tachtig van de vorige eeuw, bracht zijn printvellen in beweging middels zijwaartse geleidingsstroken die over tandwieltjes werden gestuurd. Om de onuitwisbaarheid van de print te garanderen, bestond de beelddrager uit een waterbestendige kunststof.
De printer was het gevolg van de gestaag groeiende vraag naar compactere toestellen. Hij werd vooral gebruikt om analoge foto’s te vereeuwigen. Maar ook bijvoorbeeld kleine boodschappenlijstjes uitprinten behoorde tot de mogelijkheden.

11. Brailletelefoon

Ontworpen met het oog op blinden die niet goed konden zien. In plaats van de in de jaren zeventig algemeen gangbare druktoetsen werd een schijf met gaten voorzien. Hierdoor konden blinden, mits een weinig telwerk, het juiste cijfer voelen.
Bemerk de hoorn met een draaiwieltje: die was ten behoeve van de slechthorende blinden uitgerust met een ingebouwd hoorapparaat waarvan het volume kon worden afgesteld naar eigen behoefte.

12. Ooievaarspalen

In mijn kinderjaren was seksuele voorlichting nog lang geen gemeengoed. Er werd, onder meer in Zuid-West-Vlaanderen en Limburg, nog veel geloof gehecht aan de ooievaar als babybrenger. Ten diens behoefte werden talloze daken van woningen getooid met ooievaarspalen waarop de fladderaars der blijde boodschap hun nesten konden bouwen.

13. Eerste Bancontact

De eerste bankkaart – we schrijven 1978 – was, zoals onderstaand te bemerken, een pak groter dan het huidige pinpasje. Men kon er maximaal twintig Belgische frank mee uit de muur halen. Al bij al toch goed voor een paar lederen schoenen of twee all-in tickets voor Rock Werchter.

14. Lijnbus der minderbedeelden

Tot diep in de jaren tachtig waren deze oranje bussen van vervoersmaatschappij De Lijn een vertrouwd beeld in de Vlaamse straten. Naast de wit-met-gele lijnbussen, die we heden nog treffen, werden tevens oranje voertuigen ingelegd voor de financieel achtergestelden. Werklozen, mensen in schuldbemiddeling, Poolse vrachtwagenchauffeurs, Syrische vluchtelingen en hoveniers werden er, tegen verwaarloosbare tarieven, mee naar school, werk, OCMW of tentenkampen gebracht.
Het gelijkekansenbeleid luidde het einde in van deze stigmatiserende tak van De Lijn. Enkel in Wallonië zijn alle lijnbussen nog oranje.

15. Handtas waarmee gebeld kon worden

hippe handtas voor elke moderne vrouw uit de eighties. Merk: Delvaux. Kostprijs naar huidige maatstaven: 10.000 euro. Zendbereik: 1000 meter. Dientengevolge vooral populair in kleine, kapitaalkrachtige staten zoals Monaco en Vaticaanstad.

16. Verstandig roken

Wat nu niet meer kan, kon in de jaren zeventig wél nog: verstandig roken. Voorbehouden aan onder andere sportlui, dokters en gezondheidsgoeroes.
Kanker werd pas vele jaren later uitgevonden.

17. 56K-modem

Voorloper van de huidige digicorder. Via de telefoonlijn kon men middels dit apparaat eind de jaren ’70 het tv-toestel reeds in HD afstemmen op Brussel-Vlaams, Brussel-Frans, Rijsel en Nederland 1 en 2.
Met dit toestelletje konden, helaas enkel analoog en in het zwart/wit, ook de toenmalige kleinere spelers al worden bekeken: VIER en VTM.
Het modem was in staat om maximaal twee programma’s op te nemen en uitgesteld te bekijken, een ongekende luxe in die dagen. Reclame doorspoelen kon evenwel niet.

18. De eerste GPS

Ook in mijn kinderjaren werden we al geïnstrueerd door een vrouwenstem in de wagen. Zo feilloos als de huidige GPS werkte deze methode toen helaas nog niet. Links werd veelal met rechts verwisseld et vice versa, de wagen werd te vaak omgeleid naar parkings met openbare toiletten en niet zelden corrigeerde de vrouwenstem de chauffeur, stemverheffing incluis.

19. Eerste Sms’jes

Op dit apparaatje verscheen, begeleid door een luide bieptoon, een telefoonnummer. De bezitter diende zich vervolgens te reppen naar het dichtstbijzijnde telefoontoestel om daarmee het op het schermpje afleesbare nummer terug te bellen. Enige omslachtigheid was het ding dus niet vreemd.
Het toestel werd vooral gebruikt in zakenmiddens, door bazige echtgenotes, door televerkopers en door Aziatische sekslijnen.

20. Computer zonder muis

Ver voordat de muis zou worden losgekoppeld van computers – cfr. laptops en tablets – werkte ik in de jaren tachtig van de vorige eeuw al met een muisloze pc. Zei daar iemand hip?
De focus lag uitsluitend op de pijltjes- en F-toetsen, het lettertype en de beeldschermkleuren waren universeel en niet manipuleerbaar en Google werd geraadpleegd middels de 26-delige Larousse dan wel de gele gids.

Mijn eerste blog, opgesteld in MS-DOS, heette in 1989 nog simpelweg ‘Menck’ en werd gevolgd door vier lezers, zijnde mijn collega’s van den buro. Reacties werden uitsluitend mondeling gegeven, waardoor een prompte tegenreactie mijnentwege mogelijk was.
Mijn god, wat was het leven toen nog kinderlijk eenvoudig. WordPerfect, welhaast.

En u?

    • Eilish

      Ooo die ponskaarten, waar is de tijd dat we naar Colruyt gingen en telkens een kaart moesten nemen samen met een product. Mijn broer werkte daar toen het systeem afgeschaft werd, ik heb nog jaren niet-doorprikte kaarten gebruikt op school om kleine steekkaartjes mee te maken.

      Geliked door 1 persoon

      • Thomas Pannenkoek

        Ik ben twee generaties ouder dan jij, en zou er een encyclopedie over kunnen schrijven. Ik zou hem komen brengen op mijn Solex na eerst mijn ‘reveillie’ te hebben opgewonden zodat ik zeker tijdig weer thuis zou zijn. Is noodzakelijk, want het is zaterdag, en dan moesten we met zijn allen in het bad (uiteraard hetzelfde badwater van mijn voorganger), zodat ik mijn onderbroek van de week in de wasmand kon leggen. Naast de wasmachine stond zo’n droogtrommel die hemels lawaai maakte en waarop je bijna moest gaan zitten of de was vloog door de kamer. ’s Winters werd die gedroogd op de ‘buuzestoove’, die de hele woonkamer verwarmde. Was nodig omdat er veel volk verwacht was voor de ‘kazakken met oarienk’ die zouden worden gegeten. Voor ieders neus lag een stuk krant waarop de kazakken werden geploft, en de gebakken haring werd gepeuzeld.

        Like

        • Menck

          Twee generaties? 😀 Een jaartje of acht, of zo.
          Solex: check. Ik heb er zelfs twee gehad!
          Reveille: check, check en check.
          Met zijn allen in bad: check.
          Droogzwierder: check. (Die staat overigens nog steeds in de ouderlijke kelder. En wat meer is: hij is nog bijlange niet stuk!)
          Buuzestove: check. Weliswaar slechts tot ik drie jaar werd.
          Kazakken met oarink: haha, maar dat eten wij nog regelmatig, hoor. Vroeger op kranten, thans op ‘talloren’.

          Geliked door 2 people

  1. tinyblogt

    Ergens heb ik nog zo’n toegangskaartje liggen van Rock Torhout. Iets minder dan 500 frank was het geloof ik.
    Mooie dingen hoor, vooral die blindentelefoon roept felle herinneringen op. 😉

    Like

  2. Bart

    In ouwe zakken maakt men de beste nieuwe wijn (of toch zoiets…). Ook ik haal de hoogste onderscheiding , maakt dit me nu een ouwe zemelaar? (wie kent die uitdrukking nog?) 🙂

    Like

  3. Heidi

    Ja, ik kom ook bij de club. Ik denk dat ik geen rekenwonder was, want ik had massa’s van die chinese telramen. Wit en lichtblauw, in een grote blikken (ja, da’s ook nog zoiets) doos.
    Gisteren passeerde mijn jeugd aan de hand van Bowiesongs, nu langs ouwezakkengerief… confronterende tijden, mijn beste 😉

    Like

  4. Jurgen Van Olmen

    En plotseling, Menck, beseffen we hoeveel jaren er zijn voorbij gegaan. ‘k Kon ze ook allemaal thuisbrengen. Zelf allemaal gebruikt of ermee gespeeld. En ja, het potlood, daar weet ik ook nog het nut van 😉

    Het lijkt wel alsof het allemaal gisteren was…

    Like

    • Menck

      Dat je ze allemaal kent, verwondert me, Mirthe. Laat ons zeggen dat je een rijke culturele en sociale bagage hebt in plaats dat je een ouwe zak bent. 😉

      Like

  5. Brubeck

    Verdorie, merci Menck. Nu voel ik me echt oud met al deze voorwerpen terug te zien, zelfs al heb je met een kwinkslag omschrijvingen ervan meegegeven. Zeker de cassette met potlood creeert instant nostalgie. Maar het mocht best geen rond potlood zijn hé ? 🙂

    Geliked door 1 persoon

  6. Heidi

    Een geruststelling misschien: zoon van 18 kende de sjakosj en de semafoon niet, al de rest wel. Dat van Cruijff negeerde hij eventjes, de combo cassette-potlood werd zonder probleem verklaard. Mag ik mij nu terug 18 voelen :D?

    Like

  7. Kakel

    De miniprinter 🙂 🙂 Je bent helemaal losgegaan in je omschrijvingen, fantastisch! Ik heb gewoon zitten genieten van je blog (op een stoel, trouwens.) Nondezju, ik ken ze allemaal…het is werkelijk slecht met me gesteld. Gek genoeg voel ik me ook wijzer dan ooit…
    Lieve groet

    Like

  8. zem

    In het oog van de jongeren ben ik geboren in de prehistorie. Al deze zaken zijn mij dus zeer bekend en je had nog verder terug kunnen gaan in de tijd, maar dat was dan nog voor jouw tijd 😉
    Maar ik heb genoten van je ontregelende beschrijvingen!

    Like

    • Menck

      Ik had inderdaad nog verder terug in de tijd kunnen gaan; mijn vader is eveneens een regelrechte nostalgicus. Van hem kwam ik heel veel te weten van voor mijn tijd.

      Like

  9. Billy

    whahahaha, ik lachtte me (bijna) ziek met je omschrijvingen, maar ik herkende alle zaken op de foto’s.
    Oud dus…
    Maar ik ga verduiveld goed mee met de nieuwste technologieën, kunnen velen een puntje aan zuigen… 😛

    Like

  10. Stef Den Flater

    Lol. Dat zijn duidelijk heel accurate beschrijvingen. Wordperfect heb ik nog geleerd op school: dat was eigenlijk je reinste gebruiksongemak. Computers hadden toen wel al een muis maar die werd zelden standaard meegeleverd. Dat was de tijd waar naast MSDos ook de Commodore 64, de Amiga, de Atari ST en een hele reeks andere computers de markt probeerden te veroveren. Die ooievaarspalen was wel min of meer voor mijn tijd want kabel heb ik toch al heel vroeg weten opkomen. Die oranje bussen ken ik ook goed: ik ging jaren met de bus naar school.

    Like

  11. liebest

    Der zijn er hier toch die valsspelen ! Zo ken ik die tol enkel van mijn moeder’s nostalgische momenten.. en ik ben er zelf al 37 ! Nen tol, dat had in mijne tijd al lichtjes ! En de gsm voorloper daar ken ik alleen van tv.. nooit iemand geweten die dat echt had. Misschien zat jij in de meer gegoede klasse ? 😉 ne semafoon met die berichtjes..noemde da zo ? Dat ligt hier nog !

    Like

    • Menck

      Ik ben een “beetje” ouder dan jij, Liebest: 49 lentes. Als kind kende ik enkel de houten tol. Iedereen op de speelplaats had er eentje.
      Gegoede klasse? Nee hoor, ik was verkoper bij DAF-trucks West-Vlaanderen. Dat ding zat af-fabriek in mijn firmawagen. Zelf kon ik zoiets niet veroorloven.

      Like

    • Heidi

      Ik heb dat zelfs voor mijn kinderen nog helemaal beplakt met restjes inpakpapier, dat was mooier… Nu doet die trommel dienst als verzamelrecipient voor plastiek-om-naar-’t containerpark te doen.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.