Als de tuinman afwezig is, neemt de natuur over

Bovenstaande foto’s dateren alweer van 2004. Het zijn vruchten van mijn reeds lang ter ziele gegane compactcameraatje. Ik vond ze terug op een externe gegevensdrager. In die tijd maakte ik wél nog geregeld een back-up van mijn bestanden, iets wat ik sinds kort overigens wéér doe. Een goeie ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, moet u weten.
U ziet onze vijver in een gestage evolutie: van winter over prille lente naar late lente. Opmerkzame lieden zullen ook de toen acht jaar jongere kont mijner madam ontwaren. Mijn wederhelft was, lenigjes voorovergebogen, onder meer een verbeten strijd aan het voeren tegen het wild om zich heen slaande zevenblad. Sommige dingen veranderen nooit. Ik heb het helaas niet over de kont. Thans wordt het zevenblad trouwens veeleer gehurkt of zittend bestreden. We worden er niet jonger op, ziet u.

Revenons à nos moutons: de vijver op de foto’s. Deze in rubberfolie gevangen middelgrote plas – 12.000 liter, maximale diepte 1,4 meter, door metselwerk gescheiden moeraszones – werd aanvankelijk bevolkt door vissenfamilies, maar werd later veroverd door padden, kikkers en salamanders. De vissen verdwenen met stille trom. Een trom van het merk ‘reiger’, helaas.
Dat die poel een ideale biotoop is voor amfibieën, mag geen verwondering wekken. Glashelder water, een dik pak zuurstofplanten en afdoende randbeplanting stellen die beesten namelijk erg op prijs. Volop zwem-, paai- en overwinteringsruimte ook. Het is een vijver zoals ik hem graag heb: planten zorgen voor de zuivering (al zat er in de beginjaren even een filter op), er is een voldoende gevarieerde submerse en oeverflora en het wateroppervlak staat, ook ’s zomers, garant voor een sufficiënt spiegeleffect. Vanop ons terras de wolken zien voorbijdrijven in de lichte rimpeling is van een ongekende zaligheid, zeker als zulks gebeurt met, pakweg, een gin-tonic in de hand.

Vergt zo’n plas ook onderhoud?
Yep.
De eerste jaren beperkt het zich vooral tot het verwijderen van draadalgen en de voorjaarsopkuis van de randbeplanting. Later wordt het intensiever: de draadalgen mogen dan al achterwege zijn gebleven, de resterende flora neemt wél in omvang toe. Van waterlelies moeten de afgestorven bladeren en bloemen worden verwijderd om de vorming van bodemslib in te tomen. Ze moeten te zijner tijd ook al eens gedeeld worden, want die kerels groeien als kool: waterlelie uit de vijver nemen, splitsen en jonge stekken opnieuw aan het water toevertrouwen. Een kutklus. Een mens wordt er ook zo nat van.
Zuurstofplanten hebben de neiging te exploderen qua groei. Dat betekent jaar na jaar uitdunnen.
En het nauwst in de gaten te houden fenomeen heet heveling. Moerasplanten gaan zich vanuit het water namelijk steeds stringenter wortelen in de oeverzone. Dan komt het er op aan die jongens voor te zijn indien u niet wilt dat u elke week de vijver dient bij te vullen. In mijn geval betekent zulks alle omzomende bangkirailatten losschroeven, de eronderdoor geslopen wortels van de moerasplanten afsnijden om alzo hun verbinding met het land een halt toe te roepen en de plankenhandel weer vastschroeven. In één zin omschrijf ik hier een halve dagtaak.

Maar vanaf 2009 verwaterde mijn tomeloze vijverinzet. Met het waarom wil ik u niet lastigvallen. Het komt er kortweg op neer dat ik de boel de boel liet. En zie, een aloude stelling liet zich al spoedig gelden: als de tuinman afwezig is, neemt de natuur over. Heden kan ik dan ook niet anders dan met lede ogen Het Grote Verval aanschouwen. Wat eens een idyllische vijver was, is nu nog slechts een overwoekerde put. Je reinste stinkput bovendien. Het – danig gezakte – water ruikt naar methaan, de amfibieën zoeken andere oorden op en de ganse plas werd ingepalmd door de nietsontziende waterlelies. Die laatsten vlochten zich in elkaar, ontgroeiden hun manden en werden, mede door hun buitenmaatse oppervlakte, opwaarts gestuwd. Dit voorjaar zien ze er dan ook veeleer uit als een soortement drijvend onherbergzaam eiland waarop quasi elke vorm van leven in de kiem wordt gesmoord. Een eiland dat ongetwijfeld enkele honderden kilo’s weegt en met louter mankracht onmogelijk nog uit het water te tillen valt.

De ellendigste tuinklus in het bestaan mijner lochting ligt anno 2012 grijnslachend op me te wachten: de vijver volledig leegmaken, alle troep en bodemslib verwijderen en helemaal van nul herbeginnen.
Welke goeie ziel stuurt me een groot pak moed?

De dotterbloemen trekken zich gelukkig niks aan van het verval aan hun voeten:

[ Foto’s: Menck | aanklikbaar voor groter ]

  1. Affodil

    Ik benijd je niet, Menck. Het is inderdaad een rotklus. Een rugbreker bovendien. Binnenkort moet ik ook maar eens beginnen met de lenteschoonmaak. Ik zie er al tegenop maar als ik jouw recente foto’s zie, dan weet ik waarom ik het moet doen. Denk aan de eerste serie en hoe het zal zijn als die klus geklaard is. En aan die gin-tonic…

    Like

  2. bentenge

    En ik was net aan het overwegen een vijver in onze tuin aan te leggen. Misschien toch even over nadenken.
    Bovendien ging ik die zin ivm wolken/rimpeling/gin-tonic als Luxe omschrijven, maar luxe is dus duidelijk van voorbijgaande aard.
    Ik wens je veel moed toe zodat je binnenkort weer de wolken over het spiegelende oppervlak ziet voorbij trekken.

    Like

    • Menck

      Laat je niet kisten door mijn nalatigheid, Bentenge. Water in de tuin is je reinste verrijking. Maar zoals alles heeft ook een vijver onderhoud nodig.

      Like

  3. hoow@huis met tuin

    ge gaat vuil zijn, ge gaat moe zijn, ge gaat pompaf zijn.
    ge gaat in uw zetel vallen en er niet meer uit geraken

    Maar ge zult zo goed slapen en achteraf zo content zijn van uw werk dat het het allemaal waard zal geweest zijn!!

    Like

  4. Eilish

    Volgens mij heb je voor die klus niet alleen moed nodig, maar ook nog een paar extra helpende handen !
    Ik zie dat ook graag een vijver, maar met deze beelden voor ogen, zal ik wel bij tijd en wijle van andermans vijvers gaan genieten 🙂

    Like

  5. onderdeappelboom

    Oei, dit is een afschrikwekkend interessant stukje, aangezien de aanplant rond onze vijver volgend jaar op ons programma staat. Ik geloof dat ik ‘waterlelies’ al maar onmiddellijk van mijn wenslijstje schrap… En zevenblad, man, zevenblad, ik wil dat woord niet meer horen 😦

    PS Ik geloof dat die helpendehandentip van Eilish wel terecht is…

    Like

    • Menck

      Gouden tip: in een vijver van het formaat van de mijne slechts 1 (één) waterlelie plaatsen. Beetje klein het eerste jaar, maar daarna groeit hij als kool.
      En tijdig ingrijpen, dat ook. Net daar ging ik dus zwaar in de fout.

      Like

  6. chelone

    Mooi en wel, die idyllische waterplanten. Maar waar water is, groeit alles ontieglijk snel. Elk jaar moet ik hier een stevige balk over de vijver leggen om de overtollige planten te verwijderen. Ik zie er ook telken male verschrikkelijk tegenop om urenlang op mijn buik te gaan liggen en niet in de vijver te donderen.
    Begin er dit jaar aan Menck, zoals Eilish zegt; met een paar helpende handen en zoals hoow@huismettuin garandeert; je zal achteraf erg content zijn!

    Like

  7. Zem

    “Als de tuinman afwezig is, neemt de natuur het over”.
    Hoi, hoi, dacht ik, eindelijk iemand die óók de natuur zijn tuinman laat zijn als tuinman zelf lui is of lichte blessures heeft opgelopen door een al te enthousiaste start. Misschien kan de natuur het wel beter dan ikzelf…
    Je hebt gelijk met de zuigende werking van de randplanten: we hebben al twee keer het vijverwater aangevuld, dat wel schitterend helder is gelukkig; door de vele planten en waterslakken.
    Maar dat het zo’n ellende kan worden als je het laat gaan…
    Tja…. Ik denk dan nog steeds vrolijk: als de vijver op den duur gaat verlanden krijg ik een mooi moerasje…
    Ik blijf optimistisch, maar ben gewaarschuwd.

    Like

    • Menck

      De hevelende werking van oeverplanten wordt zwaar onderschat. Na verloop van jaren denken veel vijverbezitters dat hun vijver lekt terwijl het in 99,9 % van de gevallen om pure heveling gaat.
      Blijf maar lekker optimistisch. Doe ik ook. Binnenkort is mijn plas weer een plaatje! 😉

      Like

  8. micheleeuw

    Ik zou alles uitscheppen met een grote kraan en herbeginnen ! Pff ! In amper enkele jaren zo’n modderpoel ? Misschien toch dicht gooien en plantjes zetten ?
    Heel veel moed en denk ondertussen aan het eindresultaat.

    Like

    • Menck

      Heb jij zomaar een kraan voorhanden dan? Of gewoon veel centjes?
      Mankracht: daar doe ik het mee!
      Van dichtgooien is geen sprake, Mich. Van (planten) uitgooien daarentegen… 😉

      Like

  9. hilde

    ik wou altijd ene geweldige tuin, veel dieren en zo.. maar ik zie nu, ouderwordend, wel de nadelen: werken in de tuin is fijn maar niet altijd goesting ook al MOET het!

    Like

    • Menck

      Als je van lekker wild houdt, moet er niks, Hilde. 😉
      En tuinieren is wat mij betreft geen kwestie van goesting: het is een loutere drive.

      Like

  10. Stef den Flater

    Back-ups maken: ik ben ook geleerd. De laatste jaren heb ik minstens één externe harde schijf waar consequent back-ups op gemaakt worden.
    Een vijver is mooi maar het werk dat een mens daaraan kan hebben doet je toch twee keer nadenken voor er zelf eentje aan te leggen. Al vraag ik me af: is al dat slib niet ook veroorzaakt omdat er geen stromend water is? Een (extra) stuk vijver die wat hoger ligt, een pomp en zo zorgen voor wat stromend water zodat er minder slip kan gevormd worden?

    Like

    • Menck

      Wat je op de foto’s ziet, is geen slib. Het is één gigantisch drijvend waterlelie-eiland dat er enigszins slijkachtig uitziet.
      Uiteraard krijgt elke vijver vroeg of laat wel te kampen met BODEMslib. Een pomp en filter kan in dezen wonderen doen, maar helegans netjes vind ik zoiets toch niet ogen in een tuin. Natuurlijk al helemaal niet.

      Like

  11. Pingback: Op het eerste gezicht – April « Chelone’s blog
  12. zeezicht

    Wow! en ik die dacht dat alleen een zwembad veel werk geeft, terwijl een vijver praktisch geen onderhoud vergt… ben al van gedacht veranderd, je foto’s hebben me volledig overtuigd!
    Ja, een tuin hebben en mooi houden vraagt veel inzet!
    In gedachten stuur ik je een hele hoop positieve energie… :°)

    Like

    • Menck

      Goh, een zwembad is vooral een kwestie van poen: dure filter en dure wateradditiefjes en klaar is kees. Een zwembad is dan ook een dood milieu.
      Een vijver is een stuk levende tuin, en dat vergt dientengevolge het nodige onderhoud.
      Ik ben vooral gekend om mijn uitstelgedrag, met alle (nare) gevolgen vandien. Tja…

      Like

  13. biodiversetuin

    Ik heb hier onlangs de vijver ook zijn jaarlijks onderhoud gegeven – en de waterlelie wou ook al per sé drijven … Maar het mag er weer zijn. Weer meer open water, en de salamandertjes schijnen het te appreciëren 🙂

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.